داروى معدهء سردمزاج است كه خلط غليظ در آن جمع آمده باشد . اگر خواستى كه داروى علاج خلط جمع شدهء غليظ در معده‌اى باشد كه سوء مزاج گرم دارد ، شكر هم وزن افشرهء به به جاى عسل استعمال كن ! علاوه بر افشرهء به و هم‌وزنش شكر يا عسل ، سركهء تند و غليظ مايه‌زده كه براى شراب گذاشته‌اند و نيم مقابل وزن آب به باشد ، باهم قاطى كن و بر آتش نرم بجوشد تا به قوام آيد . اگر خواستى براى علاج قاطع سوء مزاج سرد معده دارو به كار برى ، زنجفيل و فلفل هم بر آب به و عسل اضافه كن ! يكى ديگر از روش‌هاى علاج سوء مزاج معده كه خلط غليظ داخل معده را تحليل مىبرد ، در ذيل آيد : بيمار لخت و برهنه شود ، پسربچهء نوجوان كه هنوز به حد بلوغ نرسيده و نزديك به سن بلوغ است لخت شود ، بيمار دارندهء معدهء خلطآلود پسربچه را تنگ در بر گيرد و دست در گردنش اندازد ، اما نبايد فكر بد كند و اشتهاى جنسى به دلش خطور كند ، خلط تحليل مىرود . گاهى ممكن است دو نوع خلط در معده گرد آيند كه هر دو ضد يكديگر باشند و براى علاج چنين معدهء فلك‌زده دو نوع داروى ضدونقيض لازم باشد مثلا خلطى از آن دو خلط آب‌كشيده و پرمايه است و خلط مرارى رقيق است و به معده چسبيده است . خلط نوع دوم غليظ است و در فراخناى معده جاى خوش كرده است ، چه كار بايد كرد ؟ حالت معدهء دو خلطزده را بررسى كن ، كدام از اين دو خلط ممكن است بيشتر آسيب‌رسان باشند ، به معالجهء آن بپرداز و بعد از آنكه آن را سربه‌نيست كردى به سراغ ديگرى سرگرم شو ! اگر خلط داخل معده - كه سبب سوء مزاج معده شده است - معده را آزار مىدهد و گرم و گزنده است و بيم آن مىرفت كه دارندهء معده غش كند ، علاج حالات غش و تشنّج را به كار انداز كه در باب غش و تشنّج شرح داده‌ايم . اولين كارى كه مىكنى بايد بيمار را وادار كنى كه آب ولرم را جرعه‌جرعه بنوشد ، اگر قى كرد و خلط از استفراغ بيرون آمد ، درد معده فروكش مىكند . اگر خلط آزاردهندهء معده سودايى است و به معده ريزش كرده است ، علاجش چند دارو دارد : 1 - آب‌پز پونه ، با عسل . 2 - آب‌پز شدهء سس صغير و پونهء كوهى آب‌پز شده . داروى ديگر در اين‌باره كه بسيار مفيد است : نسخه : زاج بلورى ، زاج سبز ، سوختهء مس ، با عسل قاطى كن و بر معدهء ناسازگار داراى سوء مزاج همراه ماده بگذار و هنگامى كه درد بيمارى شدّت مىيابد و با سختى روبه‌رو است ، ابر مرده را در سركهء بسيار گرم خيس كن و بر معدهء بيمار بگذار ! اگر تشخيص دادى كه خلط داخل معدهء بيمار سرد و تر مزاج است ، تنها گرمىبخشهاى گدازندهء خلط را به كار گير و داروى گيرنده - كه خشكاننده است - در آن دخالت مده ! اگر مادهء گيرنده دارو باشد يا از مواد غذايى باشد ، در اين حالت كار بسيار خطرناك است .